Wielki finał sezonu - Gershwin / Możdżer / Ravel

 

Sezon artystyczny Polskiej Filharmonii „Sinfonia Baltica” im. Wojciecha Kilara zakończy wieczór, w którym spotkają się trzy nazwiska reprezentujące różne, choć mocno przenikające się światy muzyczne. George Gershwin, Leszek Możdżer i Maurice Ravel - jazz, klasyka i muzyczna swoboda spotkają się w programie pełnym rytmu, kolorów i niezwykłej energii.

Pierwsza część koncertu należeć będzie do „Błękitnej rapsodii” George’a Gershwina - dzieła, które już w momencie powstania stało się symbolem spotkania muzyki klasycznej z jazzem. Utwór został skomponowany w 1924 roku na fortepian i zespół jazzowy na zamówienie Paula Whitemana. Gershwin połączył w nim charakterystyczne dla jazzu rytmy, synkopowanie i idiom bluesowy z formą koncertową, tworząc język muzyczny, który wymykał się prostemu podziałowi na muzykę „poważną” i rozrywkową. Słynne glissando klarnetu z początku utworu stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych wejść w historii muzyki XX wieku.

Partię fortepianu wykona Leszek Możdżer, czyli jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich pianistów jazzowych, kompozytor i aranżer, którego twórczość od lat przekracza granice gatunków. Możdżer znany jest zarówno z działalności jazzowej, jak i projektów, w których podejmuje dialog z muzyką klasyczną. Jego udział w wykonaniu Gershwina szczególnie mocno podkreśli naturalne powinowactwo między jazzową improwizacją a zapisaną w partyturze formą.

Po przerwie zabrzmi „Boléro” Maurice’a Ravela - kompozycja, która zbudowana została na zasadzie niezwykle konsekwentnego narastania napięcia. Jej podstawą jest powtarzający się, charakterystyczny rytm oraz dwie melodie prezentowane kolejno przez różne instrumenty orkiestry. Ravel niemal całkowicie rezygnuje z tradycyjnego rozwoju tematycznego, zamiast tego stopniowo zmieniając barwę i zwiększając siłę brzmienia kolejnych powtórzeń. To właśnie niezwykła precyzja orkiestracji sprawia, że pozornie prosty materiał muzyczny prowadzi słuchacza ku potężnej kulminacji.

„Boléro” powstało w 1928 roku jako muzyka baletowa dla tancerki i choreografki Idy Rubinstein. Choć Ravel określał je jako eksperyment oparty na jednym długim crescendo, kompozycja szybko zaczęła funkcjonować również jako samodzielne dzieło koncertowe. Jej hipnotyczny rytm, stopniowo narastające napięcie i niezwykła paleta barw orkiestry sprawiły, że stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych utworów Maurice’a Ravela.

Za pulpitem dyrygenckim stanie Zygmunt Rychert - dyrygent, pedagog i wieloletni propagator muzyki symfonicznej i operowej. Jego doświadczenie pozwoli wydobyć z finałowego programu zarówno precyzję orkiestrowej konstrukcji, jak i energię dwóch kompozycji, które w zupełnie odmienny sposób operują rytmem, kolorem i napięciem.

Gershwin i Ravel pokazują dwa różne oblicza muzyki XX wieku. Jeden czerpie z jazzu i spontaniczności, drugi z niezwykłej dyscypliny brzmienia i konsekwentnego budowania formy. Ich zestawienie, a przede wszystkim obecność Leszka Możdżera, tworzą finał, który pozwala zakończyć sezon z rozmachem, a więc muzyką pełną rytmu, koloru i emocji.

 

Wykonawcy:
Leszek Możdżer - fortepian
Zygmunt Rychert - dyrygent
Orkiestra Polskiej Filharmonii „Sinfonia Baltica” im. Wojciecha Kilara

 

Program:
George Gershwin - Błękitna rapsodia
Maurice Ravel - Boléro

 

Leszek Możdżer jest jednym z najwybitniejszych polskich muzyków jazzowych. To pianista światowej klasy, odważny eksplorator i oryginalny twórca, wyróżniający się własnym językiem muzycznym. Urodził się 23 marca 1971 roku w Gdańsku. Naukę gry na fortepianie rozpoczął w piątym roku życia i przeszedłszy wszystkie szczeble edukacji uzyskał dyplom gdańskiej Akademii Muzycznej w 1996 roku. Jazzem zainteresował się w klasie maturalnej. Ostrogi zdobył w zespole klarnecisty Emila Kowalskiego, a pierwszą próbę z zespołem Miłość odbył na swoje 20 urodziny. We wczesnych latach działalności muzycznej był również członkiem kwartetu Zbigniewa Namysłowskiego. W roku 1992 otrzymał wyróżnienie indywidualne na Jazz Juniors i była to pierwsza kropla obfitego deszczu nagród, jakie miały spaść na niego przez następne lata. Od tamtego czasu zwyciężał we wszystkich kolejnych ankietach czytelników „Jazz Forum” w kategorii ‘Fortepian’ i został też wielokrotnie uznany Muzykiem Roku.

Leszek Możdżer nagrywał płyty z najwybitniejszymi polskimi muzykami jazzowymi: Tomaszem Stańką (Pożegnanie z Marią), Januszem Muniakiem (One And Four), Michałem Urbaniakiem (Live In Holy City), Piotrem Wojtasikiem (Lonely City i Quest z Billym Harperem oraz Hope z Dave’em Liebmanem), Adamem Pierończykiem (Live In Sofia i 19-9-1999), Henrykiem Miśkiewiczem (Ja nie chcę spać), Anną Marią Jopek (m.in. Bosa, Barefoot, Upojenie, Farat). Nagrywał też ze Zbigniewem Preisnerem (m.in. przy Requiem dla mojego przyjaciela oraz 10 łatwych utworach na fortepian). Od lat współpracuje również z mieszkającym w Los Angeles Janem Kaczmarkiem (nagrania dla wytwórni 20th Century Fox oraz Mira Max)– wliczając w to nagranie nagrodzonej Oscarem muzyki do Finding Neverland.

Możdżer koncertował i nagrywał też z międzynarodowymi gwiazdami takimi jak : David Friesen, Pat Metheny, Arthur Blythe, Buster Williams, Billy Harper, Joe Lovano, Archi Shepp, David Liebman, Charles Fox, Lester Bowie, David Gilmour, Marcus Miller, John Scofield, Steve Swallow, Eddi Daniels, Tan Dun. Pianista najpełniej odnajduje się w projektach solowych i autorskiego trio z Larsem Danielssonem i Zoharem Fresco.

Od roku 2011 Leszek Możdżer jest Dyrektorem artystycznym plenerowego festiwalu muzycznego nad Jeziorem Strzeszyńskim w Poznaniu – Enter Music Festival.

Do chwili obecnej Leszek Możdżer nagrał ponad 100 albumów, w tym wiele pod własnym nazwiskiem

 

Zygmunt Rychert

Urodził się 2 maja 1947 r. w Gdańsku. Edukację muzyczną rozpoczął w czwartym roku życia od nauki gry na skrzypcach. Już jako uczeń był etatowym organistą w gdańskich kościołach. Studiował dyrygenturę w PWSM w Poznaniu u prof. W. Krzemieńskiego (dyplom z wyróżnieniem w 1971 roku) oraz kompozycję pod kierunkiem Floriana Dąbrowskiego. Uzyskał wiele nagród na konkursach kompozytorskich i dyrygenckich (jeszcze jako student i najmłodszy uczestnik został laureatem I Konkursu Dyrygenckiego w Katowicach w 1970 roku). Po studiach, jako stypendysta MKS w 1971 roku otrzymał roczne stypendium, aby pełnić funkcję dyrygenta-asystenta w Filharmonii Narodowej w Warszawie (1971-1972). Funkcję tę pełnił także później do 1974 roku, już jako etatowy pracownik Filharmonii Narodowej. W 1974 roku założył orkiestrę Filharmonii Bałtyckiej, którą jako szef artystyczny prowadził do roku 1981. Przez szereg lat był dyrektorem artystycznym oper w Bydgoszczy i Gdańsku. Przygotował kilka premier operowych, operetkowych i baletowych (Otello, Carmen, Cyrulik Sewilski, Flis, Verbum nobile, Pan Twardowski, Ptasznik z Tyrolu i inne). Współpracował ze wszystkimi filharmoniami i orkiestrami radiowymi w Polsce. Jako dyrygent koncertował niemal w całej Europie – od Islandii, Hiszpanii i Malty po Rosję i Ukrainę, występował także w Japonii, Chinach, na Bliskim Wschodzie oraz w 17 stanach USA z takimi światowymi solistami jak: I. Ojstrach, D. Rostropowicz, K. Zimermann, K.A. Kulka, P. Badura-Skoda, N. Yepes, P. Paleczny, J. Olejniczak, W. Malicki i wieloma innymi. W swym repertuarze posiada dzieła od kameralnych po Symfonię Tysiąca G. Mahlera, którą prowadził kilkakrotnie w 850-osobowym międzynarodowym składzie, a nawet utwory wykonane z udziałem 3000 muzyków i śpiewaków podczas wizyty Ojca Świętego Jana Pawła II w Polsce w 1999 roku. Dokonał wielu nagrań płytowych z różnymi orkiestrami oraz dla Polskiego Radia i Telewizji. Zrekonstruował, całkowicie zinstrumentował na orkiestrę i prawykonał następujące utwory zachowane przez kompozytorów w szkicach: L. Różycki – Koncert skrzypcowy (nagrał go z E. Nowicką archiwalnie w Katowicach z NOSPRiTV), I.J. Paderewski – Koncert skrzypcowy, Liszt-Chopin-Czerny-Thalberg-Pixis-Herz – Hexameron, T. Kościuszko – 2 Polonezy. Posiada kilka odznaczeń i medali, m.in. Złoty Krzyż Zasługi (przyznany dwukrotnie). Otrzymał Pomorską Nagrodę Artystyczną za rok 2014 w kategorii Kreacje Artystyczne za „twórczą i dydaktyczną pracę włożoną w przygotowanie Orkiestry Symfonicznej Akademii Muzycznej w Gdańsku, za pracę która zaowocowała nagraniem płyty Wojciech Kilar: Angelus, Exodus, Victoria oraz Panufnik: Concertos”. W ramach działalności pedagogicznej prowadzi klasy dyrygentury symfoniczno-operowej w Akademii Muzycznej w Gdańsku. Funkcję dyrygenta Orkiestry Symfonicznej Akademii Muzycznej w Gdańsku pełni od roku 2009.